Wat doet verandering met de mensen om je heen? En met jezelf?

Foto van Kylo 

Verandering vraagt veel van mensen. Van degenen die het meemaken, maar minstens zoveel van degenen die het leiden. Wat er bij mensen speelt als een verandering landt, en hoe jij daar als leider deel van uitmaakt, is waar dit stuk over gaat.

Survive & Thrive— wat er bij mensen speelt

Ons lichaam reageert op verandering. Soms ervaart iemand die verandering als gevaar, als risico, als iets wat verloren gaat. Soms als kans, als ruimte, als iets wat mogelijk wordt. Beide reacties kunnen op hetzelfde moment in dezelfde organisatie bestaan, of zelfs bij dezelfde persoon. Ze zijn er gewoon.

John Kotter noemt dit survive en thrive. In survive ervaart iemand een situatie als bedreiging en gaat het lichaam in een soort waakstand. In thrive ervaart iemand diezelfde situatie als mogelijkheid en komt er energie vrij, ruimte om te leren en samen te bewegen. Het zijn geen karaktertrekken, het zijn menselijke reacties op wat er op dat moment speelt. En ze kunnen omslaan.

De leider als onderdeel van het systeem

Beide reacties vragen elk iets anders van je als leider. En wat daarin opvalt: mensen lezen jou voordat ze luisteren naar wat je zegt. Hoe je erbij zit, wat je uitstraalt, of je zelf in survive of thrive verkeert, dat bepaalt voor een groot deel hoe jouw boodschap aankomt. Je bent als leider geen buitenstaander die het systeem beïnvloedt. Je bent onderdeel van het systeem.

Vandaar dat het begint bij jezelf. Met nieuwsgierigheid naar wat er bij jou speelt als een verandering landt. Survive en thrive bestaan allebei, soms tegelijk, en beide geven informatie. De kunst is om te voelen wat er met je gebeurt zonder er meteen een oordeel aan te hangen. Dat bewustzijn is wat je in staat stelt om vanuit een stevige plek te handelen.

Bij een van onze klanten werden twee teamleiders gevraagd om in negentig dagen een oplossing te leveren voor een vraagstuk waar de organisatie al jaren mee worstelde. De druk was voelbaar. Stress, zorgen, het gevoel tekort te schieten. Klassieke survive-energie, gevoed door de focus op een tastbaar resultaat dat maar moest komen.

Op een gegeven moment kregen de teamleiders een ander beeld van wat er werkelijk van hen verwacht werd. Dat inzicht gaf ze de ruimte om de focus te verschuiven, van het harde resultaat naar de reis die het team samen maakte. En met die verschuiving veranderde er iets. Energie kwam terug. En wat jarenlang buiten bereik leek, begon langzaam vorm te krijgen.

Wat dit vraagt — de volgorde van zorg

Zodra je herkent wat er bij jezelf en bij de mensen om je heen speelt, verschuift de vraag: wat heeft dit moment nodig?

Voor mensen in survive is erkenning vaak het eerste wat telt. Erkenning dat wat ze voelen reëel is, en dat er ruimte is om dat te laten zijn.

Bij mensen waarbij het thrive-systeem meer is geactiveerd, is de beweging er al. De kunst is om ze een rol te geven, ze te betrekken en ruimte te bieden om zelf anderen mee te nemen.

Veel mensen bevinden zich ergens tussen beide systemen. Ze voelen de kans en de bedreiging tegelijk, en dat geeft een lichte verwarring die je als leider kunt herkennen. Juist daar helpt het om te benoemen wat je ziet en de ruimte te geven om dat te verkennen.

Verandering begint ergens. En vaker dan je zou verwachten begint het bij jou, bij wat jij ervaart, uitstraalt en meebrengt als het spannend wordt. Dat is geen last, het is je grootste aangrijpingspunt.