De verhalen die we niet meer zien

Foto van Kal Visuals

Iedere IT-afdeling kent het probleem. Oude systemen die ooit perfect werkten, maar nu in de weg zitten. Code waar niemand meer aan durft te komen. Technische legacy.

Maar er is nog een ander soort erfenis. Eentje die zelden de agenda haalt, want die zien we niet. De aannames die zo duidelijk zijn geworden, zijn we vergeten dat het überhaupt aannames zijn.

Ik noem het ‘mentale legacy’.

Denk aan de overtuiging dat klanten altijd een adviseur nodig zullen hebben. Of dat groei betekent: meer van hetzelfde. Of dat jouw vakkennis is wat je waardevol maakt.

Dit zijn geen feiten. Het zijn verhalen die we onszelf vertellen — totdat de wereld haar achterstand inhaalt.

Wanneer het verhaal niet meer klopt

Stel je voor dat je een accountant of verzekeringsadviseur bent. Jarenlang was jouw technische kennis jouw basis. En nu kijk je hoe algoritmen en apps taken overnemen die altijd van jou waren.

De grond waarop je stond blijkt minder solide dan je dacht. Niet omdat je iets verkeerd deed. Maar omdat de context is veranderd.

Wat is nu je waarde? Hoe blijf je betekenisvol voor je cliënten? Het klinkt als een strategische vraag. Maar echt, het is een vraag over wie je bent.

Van mijnbouw naar vitamines

Het Nederlandse bedrijf DSM begon als een steenkoolmijn in staatseigendom. Diep in de grond van Zuid-Nederland. Generaties lang was dat de identiteit van het bedrijf.

Tegenwoordig maakt DSM voedingssupplementen en biomaterialen. Een compleet andere wereld.

Die verandering vroeg meer dan een nieuwe strategie. Het vroeg om het loslaten van wat het bedrijf altijd had gedacht te zijn. De oude logica — hoe succesvol ook — paste niet meer bij de nieuwe werkelijkheid. En vasthouden zou betekenen: vastlopen.

De discussie die nergens komt

Je hebt het gezien. Bijeenkomsten waarbij iedereen blijft herhalen waarom zijn perspectief juist is. Degelijke argumenten, maar geen beweging.

Vaak gaat het niet echt om de inhoud. Het gaat om iets wat niemand hardop zegt: wie zijn wij eigenlijk? En waarvoor zijn we hier?

We nemen aan dat iedereen dat weet. Maar juist die aanname — die mentale legacy — houdt verandering tegen.

De vraag

Wat zou er gebeuren als je niet met strategie zou beginnen, maar met een andere vraag: welke overtuigingen dragen we die misschien niet langer waar zijn?

Niet om ze af te breken. Maar om te zien welke ruimte er ontstaat als je ze even loslaat.