De verhalen die we niet meer zien

Foto van Kal Visuals

Iedere IT-afdeling kent het probleem. Oude systemen die ooit perfect werkten, maar nu in de weg zitten. Code waar niemand meer aan durft te komen. Technische legacy.

Maar er is een andere legacy. Eentje die zelden op de agenda staat, omdat we hem niet zien. De aannames die zo vanzelfsprekend zijn geworden dat we vergeten zijn dat het aannames zijn.

Ik noem het ‘mentale legacy’.

Denk aan de overtuiging dat klanten altijd een adviseur nodig zullen hebben. Of dat groei betekent: meer van hetzelfde. Of dat jouw vakkennis is wat je waardevol maakt.

Het zijn geen feiten. Het zijn verhalen die we onszelf vertellen — totdat de wereld ze inhaalt.

Wanneer het verhaal niet meer klopt

Stel je voor: je bent accountant of verzekeringsadviseur. Jarenlang was je vakinhoudelijke kennis je fundament. En nu zie je algoritmes en apps taken overnemen die altijd van jou waren.

De grond waarop je stond blijkt minder solide dan je dacht. Niet omdat je iets verkeerd deed. Maar omdat de context is veranderd.

Wat is dan nog je toegevoegde waarde? Hoe blijf je betekenisvol voor je klanten? Het klinkt als een strategische vraag. Maar eigenlijk is het een vraag over wie je bent.

Van mijnbouw naar vitamines

DSM begon als staatsmijn. Steenkool, diep uit de Limburgse grond. Generaties lang was dat de identiteit van het bedrijf.

Tegenwoordig maakt DSM voedingssupplementen en biomaterialen. Een compleet andere wereld.

Die verandering vroeg meer dan een nieuwe strategie. Het vroeg om het loslaten van wat het bedrijf altijd had gedacht te zijn. De oude logica — hoe succesvol ook — paste niet meer bij de nieuwe werkelijkheid. En vasthouden zou betekenen: vastlopen.

De discussie die nergens komt

Je kent het vast. Vergaderingen waarin iedereen blijft herhalen waarom hun perspectief klopt. Inhoudelijke argumenten, maar geen beweging.

Vaak gaat het dan niet over de inhoud. Het gaat over iets dat niemand hardop zegt: wie zijn we eigenlijk? En waar zijn we voor?

We nemen aan dat iedereen dat weet. Maar juist die aanname — die mentale legacy — houdt verandering tegen.

De vraag

Wat kan er gebeuren als je niet begint bij de strategie, maar bij een andere vraag: welke overtuigingen nemen we mee die misschien niet meer kloppen?

Niet om ze af te breken. Maar om te zien welke ruimte er ontstaat als je ze even loslaat.